Podatki i księgowość

Art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, iż obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych, a w wypadku darowizny obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na obdarowanym i darczyńcy. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy - przy nabyciu w drodze darowizny - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

W dniu 9 września 2009 r. został złożony ww. wniosek o udzielenie pisemnej interpretacji przepisów prawa podatkowego dotyczącej podatku od spadków i darowizn w zakresie obowiązku złożenia zeznania podatkwoego.

 

We wniosku tym przedstawiono następujący stan faktyczny.

 

W latach 1997-1998 miały miejsce niżej wymienione darowizny, tj.:

 

• w dniu 23 listopada 1997 r. dziadek dokonał darowizny na rzecz wnuka w kwocie 7.500 zł,
• w dniu 23 listopada 1998 r. babcia dokonała darowizny na rzecz wnuka w kwocie 7.500 zł,
• w dniu 23 listopada 1998 r. matka dokonała darowizny na rzecz syna w kwocie 7.500 zł.

 

Powyższe darowizny ustanowione zostały w formie zwykłej umowy, gdyż najbliższa rodzina ma do siebie bezgraniczne zaufanie, a ustawodawca nie stawiał wymogu sporządzenia umowy w formie aktu notarialnego zwłaszcza przy tak małych kwotach, które zwolnione były od podatku od spadków i darowizn, ponieważ nie przekroczyły kwoty wolnej od podatku. Powyższe kwoty syn zainwestował.

 

W związku z powyższym zadano następujące pytania.

 

1. czy istniał obowiązek zawierania notarialnych umów darowizny od kwot wolnych od podatku...
2. czy istniał bezwzględny obowiązek zgłoszenia do urzędu skarbowego darowizn w przypadku, gdy ich wartość nie przekracza kwoty wolnej od podatku dla I grupy podatkowej ...
3. czy istniał obowiązek wykazywania darowizn wolnych od podatku od spadków i darowizn w rozliczeniu rocznym PIT-37 obdarowanego i zapłacenia podatku...

Przedmiotem niniejszej interpretacji jest odpowiedź na pytanie pierwsze i drugie w odniesieniu do darowizny, której stroną była Wnioskodawczyni. W pozostałym zakresie – wniosek zostanie rozpatrzony odrębnym pismem.

Zdaniem Wnioskodawczyni, nie istniał obowiązek zawierania notarialnych umów darowizny od kwot wolnych od podatku jak również obowiązek zgłaszania do urzędu skarbowego darowizn w przypadku, gdy ich wartość nie przekracza kwoty wolnej od podatku określonej dla członka rodziny zaliczonego do I grupy podatkowej. W ocenie Pani od darowizn do kwot wolnych od podatku nie płaciło się podatku od spadku i darowizn. Opodatkowaniu podlegała nadwyżka ponad kwotę wolną określoną przez ustawodawcę. Darowizny dziadków i matki nie przekroczyły kwoty wolnej od podatku, a darczyńcy nie pomniejszali podatku dochodowego o darowizny.

 

W świetle obowiązującego stanu prawnego stanowisko Wnioskodawcy w sprawie oceny prawnej przedstawionego stanu faktycznego uznaje się za prawidłowe.

 

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz. U. z 1997 r. Nr 16, poz. 89 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w latach 1997-1998 podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej „podatkiem”, podlega nabycie własności rzeczy znajdujących się w kraju i praw majątkowych wykonywanych w kraju, w drodze spadku lub darowizny, przez osoby fizyczne.

Z uwagi na to, iż ustawa o podatku od spadków i darowizn nie zawiera definicji darowizny, należy odwołać się do przepisów kodeksu cywilnego.

Zgodnie z treścią art. 888 § 1 kodeksu cywilnego przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku.

Darowizna, instytucja prawa cywilnego jest umową konsensualną i nie traci tego charakteru nawet wówczas, gdy jednocześnie z jej zawarciem następuje spełnienie świadczenia przez darczyńcę na rzecz obdarowanego. Ma ona charakter umowy jednostronnie zobowiązującej. Z treści art. 890 § 1 kodeksu cywilnego wynika, że oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego. Jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione.

Art. 5 ustawy o podatku od spadków i darowizn stanowi, iż obowiązek podatkowy ciąży na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych, a w wypadku darowizny obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na obdarowanym i darczyńcy. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy - przy nabyciu w drodze darowizny - obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia; jeżeli ze względu na przedmiot darowizny przepisy wymagają szczególnej formy dla oświadczeń obu stron, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia takich oświadczeń.

 

Stosownie do zapisu art. 9 ust. 1 ww. ustawy opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych o czystej wartości przekraczającej:

 

1. 7.510 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do I grupy podatkowej;
2. 5.670 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do II grupy podatkowej;
3. 3.820 zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczona do III grupy podatkowej.

 

Zgodnie z art. 9 ust. 2 ww. ustawy, jeżeli nabycie własności rzeczy i praw majątkowych od tej samej osoby następuje więcej niż jeden raz, do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych dolicza się wartość rzeczy i praw majątkowych nabytych od tej osoby lub po tej samej osobie w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie. Od podatku obliczonego od łącznej wartości nabytych rzeczy i praw majątkowych potrąca się podatek przypadający od opodatkowanych poprzednio nabytych rzeczy i praw majątkowych. Wynikająca z obliczenia nadwyżka podatku nie podlega ani zaliczeniu na poczet innych podatków, ani zwrotowi. Nabywcy obowiązani są w zeznaniu podatkowym wymienić rzeczy i prawa majątkowe nabyte w podanym wyżej okresie.

Wysokość podatku od spadków i darowizn ustala się w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest obdarowany. Zaliczenie do jednej z trzech grup podatkowych odbywa się w zależności od jego stopnia pokrewieństwa albo powinowactwa z darczyńcą.

 

Zgodnie z art. 14 ust. 3 ustawy o podatku od spadków i darowizn, do poszczególnych grup podatkowych zalicza się:

 

1. do grupy I - małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, zięcia, synową, rodzeństwo, ojczyma, macochę i teściów;
2. do grupy II - zstępnych rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępnych i małżonków pasierbów, małżonków rodzeństwa i rodzeństwo małżonków, małżonków rodzeństwa małżonków, małżonków innych zstępnych;
3. do grupy III - innych nabywców.

 

Przekroczenie kwot (osobno dla każdego darczyńcy), o których mowa w art. 9 ust. 1 ustawy, powoduje opodatkowanie według progresywnych stawek określonych odrębnie dla każdej grupy podatkowej w art. 15 ust. 1 ustawy.

Stosownie do art. 8 ust. 2 cytowanej powyżej ustawy o podatku od spadków i darowizn, obowiązek składania zeznań podatkowych przez podatników podatku od spadków i darowizn określają odrębne przepisy.

Analiza treści powyższych przepisów wskazuje, iż podatnikiem podatku od spadków i darowizn jest podmiot, który nabył majątek o wartości przekraczającej kwoty wolne, bez względu na to, czy nabycie to wiąże się ze spełnieniem przez nabywcę warunków do zastosowania ulg i zwolnień przewidzianych w ustawie. Oznacza to brak obowiązku składania zeznań podatkowych w podatku od spadków i darowizn przez podmioty nabywające majątek, którego wartość skumulowana zgodnie z zasadami ustalonymi w zacytowanym art. 9 ust. 2 odpowiada kwotom wolnym, określonym w art. 9 ust. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Ze stanu faktycznego przedstawionego we wniosku wynika, iż w dniu 23 listopada 1998 r. dokonała Pani na rzecz syna darowizny w postaci gotówki w kwocie 7.500 zł. Powyższa darowizna ustanowiona została w formie zwykłej umowy.

 

Wiecej: MF

Zrodlo: MF